Stanisław Moniuszko, „Die Schweizerhütte”, Komische Oper in Zwei Akten

wyciąg fortepianowy / vocal score; libretto według / librtetto based on Carl Blum, Mary, Max und Michel; edycja krytyczna / critical edition
Wydał / edited by: Grzegorz Zieziula
Edycja tekstów niemieckich / edition of the german texts: Katarzyna Korpanty
Redaktor tomu / editor of the volume: Jakub Chachulski
(=Monumenta Musicae in Polonia, red. nacz. / chef editor: Barbara Przybyszewska-Jarmińska, Seria/Series E: Opera selecta)

Kilkanaście lat temu dr hab. Grzegorz Zieziula zidentyfikował zapomniane – i przeoczone przez wszystkich monografistów kompozytora – studenckie dzieło operowe Stanisława Moniuszki.  Kompozytor napisał je w trakcie (lub też bezpośrednio po ukończeniu) nauki w berlińskiej Singakademie u Carla Freidricha Rungenhagena. Trudno dziś uwierzyć, że wyciąg fortepianowy tej dwuaktowej opery komicznej zatytułowanej „Die Schweizerhütte” („Chata szwajcarska”) przez blisko 180 lat leżał na archiwalnych półkach. Dzięki badaniom źródłowym dr hab. Grzegorza Zieziuli utwór w roku 2018, w wersji zinstrumentowanej przez Macieja Prochaskę, doczekał się prawykonania na scenie Warszawskiej Opery Kameralnej pod batutą maestro Stanisława Rybarczyka (spektakl wyreżyserował wówczas Roberto Skolmowski). 

Odkrywca nieznanej opery Moniuszki wydał obecnie edycję krytyczną jej wyciągu fortepianowego, opatrzoną wstępem i komentarzem naukowym, która ukazała się jako kolejny tom naszej serii „Monumenta Musicae in Polonia”. Edycję dzieła dr hab. Grzegorz Zieziula stworzył we współpracy z dr Katarzyną Korpanty, muzykolożką i germanistką, która przygotowała edycję krytyczną i polski przekład niemieckojęzycznego libretta. Nieocenionym wsparciem była też praca redakcyjna i korekty nutowe dr. Jakuba Chachulskiego. 

W dorobku Moniuszki status tego dzieła jest z pewnością zupełnie odrębny, jako utworu nigdy za życia swego twórcy nie wykonanego. Dla badań nad spuścizną kompozytora ma on jednak znaczenie kapitalne. Dowodzi, że źródeł stylu operowego Moniuszki należy szukać nie tylko na obszarze polskich tradycji teatralnomuzycznych. Młodego Moniuszkę inspirowały również główne nurty ówczesnego repertuaru europejskiego: niemieckiego, francuskiego i włoskiego. 

Zarówno z muzycznego jak i z dramaturgicznego punktu widzenia koncepcja opracowania „Die Schweizerhütte” jest organicznie spójna. Świadczy dobitnie o tym, że dwudziestoletni przybysz z Wilna otrzymał w Berlinie wykształcenie solidne, w pełni wystarczające, by w przyszłości siłą swojego talentu mógł on otworzyć nowy rozdział w dziejach polskiej narodowej sceny operowej.