Historia sztuki nowoczesnej

Harmonogram zjazdów w roku akademickim 2026/2027 

TRYB STACJONARNY

Zajęcia odbywają się w godz. 10.00 – 17.15 w sobotę i niedzielę w budynku Instytutu Sztuki ul. Długa 28, I piętro, sala Starzyńskiego

Prowadząca specjalizację: dr Natalia Kaliś (IS PAN)

O specjalizacji

Specjalizacja dla wszystkich zainteresowanych sztuką nowoczesną. Studia obejmują okres od pojawienia się ruchów awangardowych na początku XX wieku do dziś - w kontekście zmian zachodzących w polityce i kulturze z elementami nauk humanistycznych m.in. filozofii, antropologii, socjologii czy kulturoznawstwa. Wykładowczynie i wykładowcy uwzględniają najnowsze perspektywy badawcze. Część zajęć prowadzą także artystki i artyści, kuratorzy i kuratorki oraz inni praktycy pola sztuki współczesnej. Program obejmuje wyjścia na wystawy, do pracowni, spacery architektoniczne, pokazy filmów z autorskim komentarzem twórczyń i twórców. 

Problematyka zajęć

W roku akademickim 2026/2027 wykłady dotyczyć będą między innymi rewolucji kubistycznej w Paryżu i początków sztuki nowoczesnej w Stanach Zjednoczonych. Związków abstrakcji i ornamentu w twórczości Sophie Tauber-Arp; surrealistycznej mody i tkaniny jako wyjątkowego medium sztuki lat 60. Malarskich poszukiwań Wojciecha Fangora i prowokacyjnych strategii Fluxusu. Wpływu psychoanalizy na pracę wybranych artystów i artystek oraz filozofii Michela Foucaulta na sztukę lat 90. Przemian zachodzących w myśleniu o malarstwie czy rzeźbie po wojnach. „Decydującego momentu” fotografii i długiego trwania polskiego koloryzmu. Przyjrzymy się temu jak ewoluowała na przestrzeni XX w. rola kuratora wystaw. 

Zobaczymy jak funkcjonują domy aukcyjne sprzedające sztukę nowoczesną i poznamy wyzwania, stojące przed zajmującymi się jej konserwacją. Zobaczymy co robili krytycy sztuki w SB w czasie PRL-u. Przyjrzymy się specyfice politycznego zaangażowania m.in. w happeningach lat 60. i działaniach artystek lat 80. Pojawią się takie tematy jak: wrocławski konceptualizm czy gdański tot-art. Zastanowimy się nad znaczeniem fotografii w obrazowaniu i pamiętaniu Zagłady. Zgłębimy zagadnienie powtórzenia w sztuce II poł. XX w. z różnych perspektyw: artystycznej, filozoficznej i prawnej.

W roku akademickim 2026/2027 poznamy architekturę XX i XXI w. omijając żelazną modernistyczną tradycję wyznaczoną nazwiskiem Le Corbusiera i zwrócimy się ku temu co ekspresyjne, indywidualne, lokalne i niedopowiedziane, a także „przesadzone”. Będzie nas zajmować między innymi wizja architektury organicznej w ujęciu amerykańskim (Frank Lloyd Wrigh) i japońskim (Tadao Ando). Lokalne odmiany modernizmu brazylijskiego i meksykańskiego. Zobaczymy w jaki sposób nowe w XX wieku materiały architektoniczne pozwoliły uwolnić architektoniczną ekspresję (Rudolf Steiner, Zaha Hadid). Zastanowimy się, czy rzeczywiście ornament w architekturze to zbrodnia, co może oznaczać Nowy dom polski.

Ponadto przyjrzymy się wybranym istotnym nurtom i tendencjom sztuki nowoczesnej, artystom i artystkom sztuki polskiej i światowej, problemom centrów artystycznych i peryferii, sztuce na styku mody i kultury popularnej, pracom site-specific, specyfice projektowania dla dzieci i wielu innym zagadnieniom. Stare problemy i zjawiska zobaczymy w nowym ujęciu, a nowe w szerokiej perspektywie innych nauk. 

Zaliczenie

Warunkiem uzyskania świadectwa jest napisanie pracy pisemnej po I semestrze i zdanie testu końcowego po II semestrze nauki. Test końcowy odbywa się online i składa z 50 pytań wyboru.

WYKŁADOWCZYNIE I WYKŁADOWCY:

Wykładają m.in: prof. dr hab. Joanna M. Sosnowska (IS PAN), dr hab. Andrzej Leśniak (IBL PAN), dr Natalia Kaliś (IS PAN), dr hab. Przemysław Strożek (IS PAN), dr Katarzyna Urbańska (ASP Warszawa), dr Aleksandra Jatczak-Repeć (ASP Warszawa), mgr Adriana Prodeus (Artes Liberales UW), dr Marek Maksymczak (UKSW), dr Dorota Sosnowska (IKP UW), dr Kamila Dworniczak (IHS UW), dr Katarzyna Uchowicz (IS PAN), dr hab. Anna Kostrzyńska-Miłosz (IS PAN), dr hab. Monika Jadzińska (ASP Warszawa), dr Aleksandra Auleytner (DZP), dr Magdalena Kasa (IS PAN), prof. dr hab. Agata Jakubowska (IHS UW), dr Agata Lipczik (IS PAN), dr Agnieszka Sosnowska (IS PAN), dr Tomasz Szerszeń (IS PAN), dr Marta Kudelska (IK UJ), dr Witold Kanicki (UAP), prof. dr hab. Marek Kuś (CFT PAN), mgr Ewa Furmańska (IS PAN), dr Dariusz Śmiechowski (ASP Warszawa), dr Dorota Łuczak (UAM), dr Wiktoria Szczupacka, dr Karolina Prymlewicz (Muzeum Narodowe w Warszawie), mgr Iga Niewiadomska (IS PAN),  dr Anna Wiszniewska (IS PAN), dr Krzysztof Mordyński, Adam Trwoga (PJATK) 

Co roku zapraszamy artystów i artystki oraz inne osoby aktywne w polu sztuki współczesnej. W poprzednich latach wykłady mieli u nas m.in.: Jarosław Suchan, Paulina Ołowska, Robert Rumas, Zuzanna Janin, Anna Baumgart, Wilhelm Sasnal, Boris Kudlička, Tymek Borowski, Pola Dwurnik, Daniel Ożga (Litofutura), Artur Dumanowski (Desa), Magdalena Ziółkowska (Fundacja Andrzeja Wróblewskiego), Maria Rubersz (Galeria Foksal), Agnieszka Szewczyk, Dorota Monkiewicz, Karolina Sulej, Marta Keil (Instytut Sztuk Performatywnych), Piotr Bazylko, Zofia Krawiec, Magdalena i Artur Frankowscy (Fontarte), Olga Drenda, Anna Arno, Janusz Bałdyga, Łukasz Ronduda (Muzeum Sztuki Nowoczesnej), Barbara Falender, Paweł Althamer, Dariusz Błaszczyk, Patryk Różycki, Ryszard Woźniak, Beata Chomątowska, Marcel Andino Velez (Muzeum Sztuki Nowoczesnej), Daniel Muzyczuk (Muzeum Sztuki w Łodzi), Xawery Wolski, Lena Wicherkiewicz (Pracownia Karola Tchorka), Magdalena Ciemierkiewicz, Karol Radziszewski, Hanna Rudzka (Pracownia Gosławskich), Maria Szadkowska (Muzeum Pragi), Dominika Kaszewska (Galeria Zachęta), Magdalena Kreis (NOWY ZŁOTY), Anna Łazar (U-Jazdowski), Paulina Kitlas, Paweł Grunert (meblarium), Józef Dutkiewicz (Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Miasto-Ogród Sadyba), Matylda Prus (Galeria m2), Agnieszka Berlińska, Liliana Zeic, Alicja Bielawska, Ona Winogrodzka (Pracownia Wandy Czełkowskiej),  Małgorzata Bogdańska-Krzyżanek (MSN), Kuba Snopek, Cezary Lisowski (Galeria Lisowski)