Niewidoczna. Rzeźbiarka Hanna Nałkowska
Magdalena Kasa
Dysertacje doktorskie Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk, pod red. Joanny M. Sosnowskiej, t. XVI pod red. Dariusza Konstantynowa
Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2021
Postać Hanny Nałkowskiej (1888-1970) jest obecnie prawie niedostrzegalna w historii sztuki. Jej nazwisko prędzej kojarzone jest z dokonaniami literackimi siostry Zofii i z aktywnością naukową ojca Wacława, niż z jej własną twórczością rzeźbiarską. Sylwetka artystki z całą pewnością warta jest jednak uwagi. Ze względu na jej uwikłania środowiskowe, indywidualność przejawiającą się w życiowych wyborach oraz stosunkowo wysoki poziom formalny dzieł - nie można przejść obok niej obojętnie. W książce Niewidoczna. Rzeźbiarka Hanna Nałkowska zebrano i naukowo omówiono zachowane dokumenty dotyczące artystki, usystematyzowano fakty z jej życia prywatnego jak i zawodowego, a przede wszystkim skatalogowano i opisano dorobek rzeźbiarski. Książka składa się ośmiu rozdziałów, w każdym z nich postawiono odrębny problem badawczy. Sformułowane tam hipotezy oraz wnioski odnoszą się kolejno do życia rodzinnego i prywatnego Nałkowskiej oraz twórczego wymiaru jej działalności artystycznej na różnych etapach. Intencją tego zabiegu było nakreślenie wizerunku rzeźbiarki widzianego z różnych perspektyw i niejako niedomkniętego, a nie - jak ma to miejsce w klasycznych monografiach - całościowego i zamkniętego konstruktu. Historia Hanny Nałkowskiej jest jedną z wielu historii przeszłych artystek, które zaznaczyły swoją obecność jako autorki oraz współtworzyły historię sztuki kobiet w ogóle, a w szczególności historię sztuki kobiet-rzeźbiarek.
