INTERDYSCYPLINARNA KONFERENCJA NAUKOWA
TEATR I FILM. METAMORFOZY
Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk
Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza
16-17 kwietnia 2026, Warszawa
Ponad dekadę po pierwszej konferencji filmoznawczo-teatrologicznej zorganizowanej przez Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk (w 2014 r. odbyła się ona pod hasłem Film wobec teatru – teatr wobec filmu) trudno nie powtórzyć truizmu, że dziedziny kina i teatru od zawsze były sobie bliskie, bez względu na to, czy ową bliskość (zgodną bądź antagonistyczną) będziemy rozpatrywać w kategoriach historycznych (ich wzajemne wpływy ujmowane diachronicznie), czy teoretycznych (kwestie tworzyw, metod, koncepcji, transponowalności).
Przekonani o tym, że iskrzący styk filmu i teatru nadal może inspirować badania zarówno filmoznawcze, jak i teatrologiczne (czy lepiej: badawczą interdyscyplinarność filmoznawczo-teatrologiczną), zapraszamy do udziału w konferencji naukowej, w której za klucz przyjęliśmy słowo „metamorfoza”. Zachęcamy do potraktowania tego terminu wywoławczego możliwie inkluzywnie i metakrytycznie (jako przeobrażenia, ewolucji, modyfikacji czy transformacji), tak by najpełniej ująć przemiany, jakim w ostatnich latach uległa relacja teatru i filmu, ich kohabitacja na arenie sztuk.
Sześćdziesiąt lat temu Susan Sontag swój słynny esej Film i teatr, poświęcony kinu teatralnemu i teatrowi inkorporującemu kino, puentowała słowami: Potrzebujemy nowej idei. Prawdopodobnie będzie bardzo prosta. Czy zdołamy ją rozpoznać? Wyobrażamy sobie, że w proponowanych referatach uda się przedstawić zarys takiej właśnie nowej idei – czy to w nowatorskich sposobach postrzegania relacji kina i teatru, w rewidującym spojrzeniu na dotychczasowe badania w tym zakresie, w refleksji nad nowymi technikami obrazowania bądź inscenizacji, czy wreszcie we współczesnej twórczości artystek i artystów zmagających się z metamorficzną materią teatralno-filmową.
Sugerowane zagadnienia, konteksty i kręgi tematyczne
-
Twórcy i twórczynie – problemowe ujęcia twórczości w nowatorski sposób godzącej materię teatralną i filmową
-
Nowe spojrzenie na filmowe adaptacje dzieł teatralnych i teatralne wersje dzieł filmowych
-
Konwergencje metodologii filmoznawczych i teatrologicznych – na przykład metody ilościowe jako narzędzie w badaniach teatrologiczno-filmoznawczych
-
Doktryny filmowe i teatralne (filmowo-teatralne) w ujęciu krytycznym i reewaluacyjnym
-
Hybrydyczność filmowo-teatralna – nowe gatunki medialne łączące tworzywa filmu i teatru
-
Autorefleksyjność teatralno-filmowa – kategoria filmu zakulisowego, filmy o teatrze, spektakle o kinie
-
Narratologia teatralno-filmowa – nowe formy narracji na styku teatru i filmu, narracje transmedialne w teatrze i w filmie
-
Transmisje i retransmisje (oper, spektakli, koncertów) – współczesne tryby, estetyki, reguły
-
Platformy streamingowe a udostępnianie/upowszechnianie spektakli teatralnych
-
Otwarcie teatru na nową rzeczywistość medialną – na przykład Augmented Reality i Virtual Reality jako rozbudowanie doświadczenia immersji, udziału w spektaklu
-
Problematyka rejestracji spektaklu teatralnego – najnowsze rozpoznania
-
Audiodeskrypcja filmowa a teatralna – podobieństwa i różnice metod oraz technik
-
Film animowany, film lalkowy, animacja poklatkowa jako formy skinematografizowania teatru
-
Dzieła performatywne z zakresu historii sztuki – wskazanie na problematykę łączenia rozwiązań o proweniencji filmowej i teatralnej
-
Aktorstwo filmowe i teatralne w nowym ujęciu – maski, persony, gwiazdy w perspektywie filmoznawczo-teatrologicznej
-
Narzędzia sztucznej inteligencji w imaginarium filmowo-teatralnym
-
Mariaże filmowo-teatralne w świetle krytycznej teorii mediów
-
Filmowa twórczość ludzi teatru i teatralna twórczość ludzi kina
-
Film jako źródło w badaniach teatrologicznych
* * *
Konferencję organizuje Zakład Filmoznawstwa, Sztuk Audiowizualnych i Antropologii Kultury oraz Zakład Historii i Teorii Teatru Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk we współpracy z kierunkiem Wiedza o Teatrze Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie.
Opłata konferencyjna wynosi 300 zł (doktorantki i doktoranci mogą się ubiegać o opłatę ulgową). Przewidujemy publikację wybranych tekstów pokonferencyjnych (po uzyskaniu pozytywnych recenzji zewnętrznych) w monograficznym tomie „Kwartalnika Filmowego” oraz w planowanym tomie pokonferencyjnym (zależnie od liczby zgłoszeń). Organizatorzy nie zapewniają noclegów.
Zgłoszenia tematów (tytuł referatu wraz z abstraktem na ok. 200 słów, pięcioma-sześcioma słowami kluczowymi oraz stopniem/tytułem naukowym i afiliacją) prosimy przesyłać na adres teatr.film.2026@gmail.com do 11 stycznia 2026 r.
Komitet organizacyjny konferencji
dr Grzegorz Nadgrodkiewicz, IS PAN (grzegorz.nadgrodkiewicz@ispan.pl)
dr hab. Ewa Partyga, prof. IS PAN (ewa.partyga@ispan.pl)
dr Wojciech Świdziński, AT (wojciech.swidzinski@e-at.edu.pl)