Jordan Lian (University of Cambridge), Bronislava Nijinska - Moscow, Kyiv, Warsaw (1917-1939)
3 czerwca 2025 (wtorek), godz. 11:00, IS PAN, ul. Długa 26, Sala im. Sobieskich
ABSTRACT: This study analyses the choreographer and dancer, Bronislava Nijinska, through her contact with local avant-gardes in Moscow, Kyiv, and Warsaw from 1917 to 1939. A woman of Polish heritage born in the Russian Empire, Nijinska’s ambiguous identity has heretofore been reductively considered as Russian. The evidence documenting Nijinska’s life and praxis contradicts that simplification of her identity, revealing an individual whose self-conception evaded clear categorization. The indeterminacy of her personal identity was also evident in her choreography, which reflected the avant-garde visuality she encountered in each of those three cities. Located in the former Russian Empire, all three cities were sites of overlap between political revolution and artistic experimentation, which created unique conditions significant to Nijinska’s integration of avant-garde visuality into her choreography.
Each city features intermediary artists connecting Nijinska’s creativity with the discourses occupying the local avant-garde milieu; their attention to artistic expressions of national self-definition, and the reconciliation of tradition and modernity contextualize the analysis of Nijinska’s praxis during this period.
The purpose of this study is to reframe the contemporary conception of Nijinska as a Russian artist, to instead uncover the ambiguity of her identity through her artistry and its integration of varying traditions. The notion of hybridity that this study uses is in reference to both the ambiguity of her personal identity and the syncretic nature of her praxis. Hybridity, a notion that emerged from postcolonial theory, structures the analysis regarding how the nexus of Russian and Polish cultures, among others, shaped Nijinska’s relation to empire and nationality. Similarly, hybridity frames the influence that each city’s avant-garde context had on her artistic development and its manifestation in her choreography. This scope of analysis facilitates discussion of dance as a product of intercultural creativity that relates to the complexity of defining identity in the shadow of empire.
ABSTRAKT: Bronisława Niżyńska - Moskwa, Kijów, Warszawa (1917-1939). Wykład poświęcony jest tancerce i choreografce Bronisławie Niżyńskiej, bohaterce przygotowywanej przeze mnie rozprawy doktorskiej. W mojej pracy skupiam się na kwestii jej narodowości, uwzględniając szerszy kontekst międzynarodowy oraz jej relacje z awangardowymi artystami w Moskwie, Kijowie i Warszawie w latach 1917-1939. Niżyńska była Polką urodzoną w Rosji, dlatego często przypisuje się jej narodowość rosyjską. Jednak materiały archiwalne dokumentujące życie i twórczość Niżyńskiej nie potwierdzają jednoznacznie tej przynależności narodowej, a wyłaniający się z nich obraz artystki sugeruje, że z pewnością nie uważała się za przedstawicielkę wyłącznie rosyjskiego narodu. Wpływy tradycji kilku narodów są widoczne w jej choreografiach, inspirowanych twórczością artystów wizualnych działających w trzech wspomnianych ośrodkach, w których przebywała Niżyńska.
Te trzy miasta, należące do 1917 roku do Imperium Rosyjskiego, były miejscem zarówno ożywionych ruchów politycznych, jak i eksperymentów artystycznych. W każdym mieście pojawiają się artyści-pośrednicy wprowadzający Niżyńską w dyskursy obecne w lokalnym środowisku awangardowym, a ich działania - ukierunkowane na oddanie narodowej tożsamości środkami artystycznymi oraz pogodzenie tradycji i nowoczesności - wpływają na prace Niżyńskiej.
Celem mojej pracy jest weryfikacja powszechnego poglądu o rosyjskiej narodowości Niżyńskiej oraz ukazanie niejednoznaczność jej tożsamości, widocznej w dziełach zawierających różne tradycje kulturowe. Koncepcja tożsamości hybrydowej, którą posługuję się w rozprawie, odnosi się zarówno do jej niejednoznacznej przynależności narodowej, jak i do synkretycznego charakteru jej twórczości. Hybrydowość – pojęcie wywodzące się z teorii postkolonialnej – pozwala teoretycznie ująć to połączenie kultur rosyjskiej i polskiej, które, między innymi, ukształtowało stosunek Niżyńskiej do takich kwestii, jak imperium i narodowość. Również wpływ awangardowego środowiska każdego z wymienionych ośrodków na rozwój artystyczny Niżyńskiej oraz jego manifestacja w jej choreografiach może być analizowany w kategoriach hybrydowości. Taki zakres analizy ułatwia dyskusję na temat tańca jako wytworu międzykulturowej kreatywności, który jednocześnie ujawnia złożoność definiowania tożsamości narodowej w cieniu imperium.
Photograph credit: Bronislava Nijinska Archive, Library of Congress in Washington D.C.