Słownik architektów i budowniczych środowiska warszawskiego XV-XVIII wieku

Słownik jest pozycją stanowiącą kompendium wiedzy na temat działalności architektoniczno-budowlanej środowiska warszawskiego od średniowiecza po wiek XVIII. Z punktu widzenia skali aktywności architektów i cech stylistycznych, jakie wyłaniają się z lektury haseł wyraźnie wyodrębnić można cztery epoki: wiek XV-XVI, wiek XVII, czasy panowania Sasów oraz epoka Stanisława Augusta Poniatowskiego. Jak każda pozycja encyklopedyczna służy informacją, szczególnie osobom zajmującym się profesjonalnie architekturą, ale także historykom, przewodnikom, studentom, etc. Kompetentnie, rzetelnie i precyzyjnie opracowane hasła uznanych badaczy otwierają różnorodne pola badawcze, stanowiąc podstawę do dalszego penetrowania źródeł, analiz i atrybucji związanych z wybitnymi architektami działającymi w nowożytnej Polsce i Europie. 

Publikacja jest efektem czterech lat pracy zespołu redakcyjnego oraz 13 innych autorów, głównie z Instytutu Sztuki PAN, w którym książka ta powstała. Jest ona rezultatem projektu finansowanego w latach 2012-2016 przez „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, którego kierownikiem był dr hab. Jakub Sito, prof. IS PAN. W Słowniku znalazło się ponad 550 haseł architektów i budowniczych XV-XVIII w. związanych z Warszawą, w tym 57 obszernych biogramów architektów pierwszoplanowych o randze europejskiej, stanowiących rodzaj małych monografii tych twórców. Wszyscy ci architekci i budowniczowie (także muratorzy, cieśle czy kamieniarze) przyczynili się bądź do powstania substancji budowlanej Warszawy okresu staropolskiego, bądź do promieniowania architektury i budownictwa stołecznego na obszar Rzeczypospolitej (wcześniej Królestwa Polskiego i Księstwa Mazowieckiego). Większość z uwzględnionych tu osób – rozmaitych narodowości i pochodzących z różnych ośrodków – związana była trwale z dawną Warszawą – stolicą historycznego Mazowsza (do 1526), a później miastem rezydencjonalnym Jego Królewskiej Mości i stolicą Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Uwzględniliśmy architektów i budowniczych urodzonych w Warszawie bądź przybyłych nad Wisłę u zarania swojej kariery zawodowej i osiadłych tu na stałe, tworzących często „rody budowlane”. Nie wszystkim z nich dane było pracować w Warszawie, niektórzy z mieszkających w stolicy architektów musieli szukać zatrudnienia głównie na prowincji. W Słowniku znaleźli się ponadto budowniczowie wędrowni bawiący okazjonalnie nad Wisłą, architekci nadworni magnatów posiadających w stolicy swe rezydencje, budowniczowie zakonni, a także architekci obcy nadsyłający „korespondencyjnie” swoje projekty dla Warszawy.