Praecepta politica w toruńskim ratuszu. Niezachowany cykl malowideł z Sali Rady z 1603 roku i jego europejski kontekst

W książce podjęto próbę odtworzenia oraz interpretacji programu ikonograficznego dekoracji stropu Sali Rady, jednego z najważniejszych w tym czasie na ziemiach polskich przedsięwzięć artystycznych w dziedzinie architektury i malarstwa dekoracyjnego. 

Złożony program prezentował cnoty niezbędne rajcom do dobrego sprawowania władzy w mieście i zawierał liczne wątki odnoszące się do reform. 

Malowidła ukazano w kontekście historycznym, politycznym i kulturalnym. Przedstawiono środowisko pomysłodawców dekoracji – z burmistrzem Henrykiem Strobandem na czele – wywodzących się z czołowych europejskich kręgów intelektualnych. Wykazano powiązania programu dekoracji zarówno z ówczesnym piśmiennictwem teologicznym, historiograficznym i prawno-politycznym, jak też z zabytkami europejskiej architektury i malarstwa. W rezultacie malowidła ze stropu toruńskiej Sali Rady okazują się dziełem wybitnym i wyjątkowym w skali europejskiej, o nadzwyczaj ciekawej wymowie. Skomplikowany i rozbudowany program ideowy nie tylko dorównywał dekoracjom ratuszy największych miast europejskich, ale nawet – w wielu przypadkach – przewyższał je pod względem ilości motywów i ich oryginalności. Stanowił złożony, acz spójny i klarowny wykład wskazówek dla radnych toruńskich, a także czytelną propagandę reform realizowanych z inicjatywy burmistrza.

Mimo, iż dzieło od ponad trzystu lat nie istnieje, nadal jest niezwykłym świadectwem swojego czasu – owocem erudycji pomysłodawców, a zarazem wyrafinowanym produktem propagandy politycznej, głęboko zakorzenionym w kulturalnej, naukowej i religijnej rzeczywistości społecznej miasta i regionu.