Ocalająca parataksa: Wprowadzenie do twórczości Jona Fossego
Ewa Partyga
Tytuł brzmi tajemniczo? Proszę się nie obawiać. Ocalająca parataksa to książka wypróbowująca kilka ścieżek, którymi można wejść do świata i języka Jona Fossego, laureata literackiej Nagrody Nobla z 2023 roku. Jak powstawał publiczny wizerunek norweskiego pisarza? Czy powidok Ibsena miał z tym coś wspólnego? Czym się różni biografia pisarza od biografii pisania? Czym Fosse oczarował europejską publiczność teatralną? Dlaczego autor zazwyczaj stroniący od narracji biograficznych uczynił swoim bohaterem Larsa Herterviga, malarza, który widział za dużo? Jak uchwycić i jak traktować misterną i gęstą sieć wzajemnych powiązań tekstów autora deklarującego, że całe życie pisze jedno dzieło? Jak Fosse przestraja podobne opowieści, tematy, motywy i postaci na rozmaite gatunki literackie? Czy literatura czemuś służy? Czy „uniwersalizm” może być niebezpieczny? Od czego i przed czym może ocalić autora i nas, osoby czytające, parataktyczna kompozycja?