Jerzy Giedroyc i kompozytorzy. Korespondencja. Zygmunt Mycielski, Roman Palester, Andrzej Panufnik, Konstanty Regamey

Niniejszy tom można czytać jako uzupełnienie wielkiej opowieści o „Kulturze”, ale także jako propozycję innego rozłożenia akcentów w historii polskiej muzyki XX wieku. Nie chodzi wyłącznie o to, że kompozytorzy pisali listy do Redaktora albo publikowali na łamach miesięcznika. Ważniejsze jest to, że ich biografie pozwalają zobaczyć muzykę jako dziedzinę uwikłaną w paszporty, cenzurę, radio, wydawnictwa, nagrania, festiwale, zachodnie fundacje i emigracyjne spory. W takim ujęciu partytura i list nie należą do odrębnych porządków: oba są świadectwem twórczości, oba wymagają obiegu, interpretacji i instytucjonalnego wsparcia. Dlatego korespondencja Jerzego Giedroycia z Zygmuntem Mycielskim, Romanem Palestrem, Andrzejem Panufnikiem i Konstantym Regameyem nie jest dodatkiem do ich twórczości, lecz jednym z dokumentów jej historycznego uwikłania.

Wartość tego zespołu listów polega również na tym, że przywraca muzyce miejsce w historii polskiej emigracyjnej debaty o kulturze. Nie jest to miejsce centralne, ale właśnie dlatego szczególnie interesujące. Wielkie programy polityczne „Kultury” były wielokrotnie opisywane, mniej uwagi poświęcano temu, jak Redaktor reagował na sprawy z pozoru szczegółowe: brak nagrania, potrzebę konsultacji, los jednego artykułu, możliwość przedruku, ryzyko podpisu. Tymczasem w tych szczegółach ujawnia się ten sam styl działania, który decydował o znaczeniu Instytutu Literackiego: praktyczność, cierpliwość, sieciowość, nieufność wobec deklaracji i przekonanie, że każda sfera kultury może stać się polem walki o niezależność.