Giovanni Battista Gisleni (1600-1672). Rzymski artysta na dworze polskich Wazów

Wydawcy: Instytut Sztuki PAN, Zamek Królewski w Warszawie

Książka jest rezultatem wieloletnich, wnikliwych badań nad spuścizną jednego z najważniejszych architektów, scenografów i muzyków działających w siedemnastowiecznej Rzeczypospolitej.

Gisleni, ukształtowany w kręgu Carla Maderny i silnie zakorzeniony w tradycji antycznej, w oryginalny sposób łączył rzymski uniwersalizm z polskimi uwarunkowaniami kulturowymi oraz lokalnymi tradycjami budowlanymi. Profesor Stanisław Mossakowski podejmuje się trudnego zadania rekonstrukcji efemerycznych dzieł Włocha – nietrwałych, choć nowatorskich w skali europejskiej dekoracji uświetniających uroczystości dworskie i państwowe (zaślubiny, koronacje, pogrzeby) oraz form z zakresu „małej architektury” (ołtarze, katafalki, epitafia). Na nowo określa genezę oraz chronologię zarówno zachowanych, jak i niezrealizowanych projektów sakralnych i rezydencjonalnych w Warszawie, Krakowie, Płocku czy Lwowie. Ukazuje także wpływ rzymskiego twórcy na kształtowanie się barokowego dworu drewnianego. Osobne miejsce poświęca dojrzałym, rzymskim latom Gisleniego i jego własnemu, słynnemu nagrobkowi w kościele Santa Maria del Popolo w Rzymie, mistrzowsko analizując ukryty w nim przekaz ikonograficzny.

Podstawą źródłową publikacji jest szczegółowa analiza trzech europejskich zasobów rysunkowych, przechowywanych w kolekcjach w Dreźnie, Londynie i Mediolanie, którą dopełnia edycja dokumentów archiwalnych. Warstwę analityczną uzupełnia bogaty materiał ilustracyjny, liczący ponad 330 rysunków i fotografii porównawczych.

Z recenzji wydawniczych:

„Profesor Stanisław Mossakowski jest autorem podstawowych opracowań naukowych dotyczących polskiej architektury i sztuki XVI,XVII i XVIII wieku, jak monografii Tylmana z Gameren, Pałacu Królewskiego na Wawelu w czasach Zygmunta Starego, czy Kaplicy Zygmuntowskiej przy krakowskiej katedrze na Wawelu. Ogromna wiedza i doświadczenie badawcze pozwoliły mu opracować architektoniczną twórczość, jednego z najznakomitszych artystów, jaki pojawił się na dworze polskich Wazów, Giovanniego Battisty Gisleniego”.

Prof. dr hab. Andrzej Rottermund, Polska Akademia Nauk

„Nareszcie! Nareszcie, po wielu dziesięcioleciach nieudanych prób i niemożności otrzymujemy obszerną, wnikliwą i w znacznym stopniu wyczerpującą monografię jednego z najważniejszych architektów działających na terenie Rzeczypospolitej w XVII w. Prof. Stanisław Mossakowski przygotowywał się do tego zadania od dziesięcioleci, opracowując i publikując kolejne studia, dotyczące kwestii szczegółowych, by obecnie przejść do opracowania całościowego”.

Prof. dr hab. Jan Ostrowski, Polska Akademia Umiejętności