Teatr żydowski w Polsce. Stan badań i nowe perspektywy

Teatr żydowski w Polsce. Stan badań i nowe perspektywy

Konferencja naukowa w stulecie śmierci Estery Racheli Kamińskiej

Warszawa, 20-21 listopada 2025

Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk

Warszawa, ul. Długa 26, Sala im. Sobieskich

Organizatorzy:

Zakład Historii i Teorii Teatru Instytutu Sztuki PAN

oraz                    

Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie

Polskie Towarzystwo Studiów Jidyszystycznych

Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich

Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma

PROGRAM KONFERENCJI

DZIEŃ PIERWSZY / 20 listopada 2025 / czwartek

9:30 Uroczyste otwarcie konferencji. 

10:00 Prezentacja wystaw towarzyszących konferencji: 

wystawy cyfrowej Mirełe, żydowska królowa Lear (Instytut Teatralny) 

oraz wystawy Estera Rachela Kamińska. W stulecie śmierci wielkiej artystki teatru jidysz  (Żydowski Instytut Historyczny)

10:30 -12:30 Panel 1: Estera Rachela i Ida Kamińskie

Magdalena Wójcik (Żydowski Instytut Historyczny)

„Drzewa umierają stojąc”: ostatnie lata walki Idy Kamińskiej o teatr i publiczność teatru żydowskiego. 

Mirosława M. Bułat

Historia pewnego serowego placka, czyli co wiemy, a czego (na razie) nie wiemy o Esterze Racheli Kamińskiej

Zuzanna Kluszczyńska (Akademia Teatralna im. Zelwerowicza)

Rola teatru w odbudowie wspólnoty żydowskiej w Polsce po 1945 roku

Joanna Biernacka-Płoska

Ida Kamińska – teatr bez widzów. Komu i do czego potrzebny był teatr żydowski w Polsce po II wojnie światowej?

Dyskusja

12:30–13:00 Przerwa kawowa

13:00–15:30 Panel 2: Sceny i scenki

Joanna Degler (Uniwersytet Wrocławski) i Dariusz Dekiert (Uniwersytet Łódzki)  

Sary Schenirer (nie)przyjaźń z teatrem

Anna Kałużna (Uniwersytet Wrocławski)

Konstrukt ciała w teatrze żydowskim na początku XX wieku: tradycja i awangarda

Monika Szabłowska-Zaremba (Katolicki Uniwersytet Lubelski)

Fotografia teatralna w „Chwili Ilustrowanej” (1930–1935): między dokumentem 

a kreacją sceny

Agnieszka Żółkiewska (Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie)
Bardzo szeroki margines? Polsko-żydowscy artyści międzywojennych małych scen i scenek warszawskich.

Krystyna Duniec (Instytut Sztuki PAN)

Pepi Litman – przedwojenna ikona żydowskiego dragu

Dyskusja

15:30–16:15 Przerwa obiadowa

16:15–17:45 Panel 3: Z ciemności

Karolina Kosieradzka (Uniwersytet Warszawski)

„Męczeńska droga żydowskich artystów” – teatr żydowski w Wilnie podczas II wojny światowej

Małgorzata Leyko (Uniwersytet Łódzki) Aktorzy żydowscy wyjeżdżają z Polski (1956-1959)

Joanna Krakowska (Instytut Sztuki PAN)

Ida Kamińska i Nadieżda Mandelsztam: nadzieja w beznadziei

Dyskusja

17:45–18:00 Przerwa kawowa

18:00–19:30 Spotkanie z Martą Bryś (Akademia Sztuk Teatralnych w Krakowie), autorką książki Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie. Biografia Instytucji.
Rozmowę poprowadzą Agata Dąbrowska i Joanna Degler. 

DZIEŃ DRUGI / 21 listopada 2025 / piątek

09:30–11:30Panel 4: Dramat cz. 1

Jakub Parnes (Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach)

Twórczość dramatyczna Szaloma Asza i jej recepcja sceniczna na łamach powojennej prasy polskiej (1945-1989)

Agata Dąbrowska (Uniwersytet Łódzki)

Shylock w teatrze żydowskim w Polsce

Anna Nienartowicz-Wojsławska (Uniwersytet Wrocławski)

Nie tylko „Dybuk”. Zapomniana twórczość Dawida Hermana (1876-1937)

Justyna Biernat (Instytut Sztuki PAN) 

Alef jak wychudzona swastyka. Kilka słów o adaptacji scenicznej dramatu „Dwoje” Rona Elishy

Dyskusja

11:30–11:45 Przerwa kawowa

11:45–13:15Panel 5: Dramat cz. 2

Barbara Michalczyk (Akademia Teatralna im. Zelwerowicza w Warszawie)

Przecięcie: „Bronx Express” Ossipa Dymowa w Teatrze Ateneum w 1929 roku

Daniel Kalinowski (Uniwersytet Pomorski w Słupsku)

Rozterki integracjonistów. Sztuki Anieli Korngutówny, Dawida Malza i Jakuba Lewkowicza

Zofia Agata Zięba

Legat dramaturgiczny Altera Kacyznego — próba systematyzacji i interpretacji dzieła

Dyskusja

13:15–13:30 Przerwa kawowa

13:30–14:30 Gościni specjalna: Helena Kaut-Howson. 
Rozmowę z aktorką teatru Idy Kamińskiej, brytyjską reżyserką i dyrektorką teatrów poprowadzi Joanna Krakowska. 

14:30–15:30 Przerwa obiadowa

15:30–16:30Panel 6: Inspiracje

Józef Legierski (Uniwersytet Jagielloński)

Teatr reaktywny Mai Kleczewskiej – „Golem”, „Berek”, „Dybuk”: dominanta pamięci

Witold Mrozek (Akademia Sztuki w Szczecinie)

Śląski Teatr Tańca – polska technika, żydowskie źródła

Dyskusja

16:30 

Powrót na sceny? Wokół edycji Czterech dramatów Szaloma Asza.
Rozmowę z udziałem Moniki Adamczyk-Garbowskiej (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej) i Magdaleny Ruty (Uniwersytet Jagielloński) poprowadzi Agnieszka Żółkiewska.

18:00 Zamknięcie konferencji