Sound Memories: The Musical Past in Late-Medieval and Early Modern Europe

SoundMe. Kierownik projektu: prof. Karl Kügle (Utrecht), kierownik zespołu: dr hab. Paweł Gancarczyk, prof. IS PAN


Zespół: mgr Antonio Chemotti, mgr Bartłomiej Gembicki

tel. (+48 22) 50 48 282

Międzynarodowy projekt HERA realizowany jest wspólnie z badaczami w uniwersytetów w Utrechcie, Cambridge, Heidelbergu i Pradze, przy współpracy zespołu muzyki dawnej Ascoli Ensemble. Na jego czele („project leader”) stoi prof. Karl Kügle (Utrecht), zaś kierownikami poszczególnych zespołów są prof. Susan Rankin (Cambridge), prof. Inga Mai Groote (Heidelberg) i dr Lenka Hlávková (Praga) i dr hab. Paweł Gancarczyk (Warszawa). Przedmiotem badań są rozmaite formy obecności muzyki przeszłości w kulturze XIII–XVI wieku, rozpatrywane zarówno z punktu widzenia sposobów ich konserwacji, przekazywania i transformacji, jak i pełnionych funkcji religijnych i społecznych. Celem projektu jest przełamanie paradygmatu historii muzyki skoncentrowanej na śledzeniu zjawisk uznanych za nowoczesne i innowacyjne, z pominięciem tego co dawne, konserwatywne i niezmienne.

Zespół warszawski zajmuje się repertuarem muzycznym późnego średniowiecza i wczesnej nowożytności w Europie Środkowej (w tym w Polsce) oraz we Włoszech. Zagadnienia szczegółowe: (1) obecność gatunków muzyki „ars nova” w Europie Środkowej XV wieku (Gancarczyk), (2) recepcja włoskiej laudy w Europie Środkowej XV i XVI wieku (Chemotti), (3) późnośredniowieczne pieśni wielogłosowe w repertuarach śpiewników II połowy XVI wieku (Chemotti), (4) twórczość psalmowa w Wenecji XVI–XVIII wieku (Gembicki).

Więcej informacji na stronie internetowej projektu.

O projekcie i innych aktywnościach Zakładu Muzykologii na antenie Radia dla Ciebie opowiada prof. Paweł Gancarczyk (11 stycznia 2017 r.). O projekcie HERA również na antenie Programu 2 Polskiego Radia - wywiad z prof. Pawłem Gancarczykiem dla "Magazynu europejskiego" (21 stycznia 2017 r.).


Kronika aktywności:

  • 16 maja 2017 r. odbyło się w Instytucie Sztuki PAN seminarium 3 z cyklu "SoundMe". Referat "Wawelski rękopis Kk I.2 ze zbiorów wawelskich - historia, praktyka i nowe ustalenia" wygłosił Jacek Iwaszko (Uniwersytet Warszawski). W seminarium uczestniczyli pracownicy i doktoranci Instytutu oraz zaproszeni goście.
  • 30-31 marca 2017 r. w Cambridge odbyło się kolejne spotkanie uczestników projektu, poświęcone ewaluacji dotychczas przeprowadzonych badań, omówieniu planów publikacyjnych i upowszechnieniowych. Antonio Chemotti zaprezentował referat poświęcony śpiewnikowi Valentina Trillera (Wrocław 1555), jego kontekstom kulturowym i wybranemu repertuarowi. Podczas seminarium poprowadzonego przez Davida Ebena (Praga) wykonano i omówiono różne wersje jednej z pieśni Petrusa Wilhelmiego de Grudencz zachowanej w źródłach XV i XVI w. (w tym w śpiewniku V. Trillera).
  • 28 lutego 2017 r. odbyło się w Instytucie Sztuki PAN seminarium 2 z cyklu "SoundMe". Referat "Havete veduto che vi sia segni del cantar a dui chori? Muzyka i autorytet ksiąg liturgicznych w kościele św. Marka w Wenecji" wygłosił Bartłomiej Gembicki. W seminarium wzięło udział 25 osób - pracownicy i doktoranci IS PAN, zaproszeni goście i studenci.
  • 13 grudnia 2016 r. odbyło się w Instytucie Sztuki PAN seminarium 1 z cyklu "SoundMe". Referat "Music for the dead in Italy, 1550-1650" wygłosił Antonio Chemotti. W seminarium uczestniczyli pracownicy i doktoranci Instytutu oraz zaproszeni goście (m.in. z Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego).
     

 

  • 1-2 grudnia 2016 r. miała miejsce w Heidelbergu interdyscyplinarna konferencja "The Authority of Materiality", kończąca pierwszą fazę realizacji projektu. Bartłomiej Gembicki przedstawił referat "Havete veduto che vi sia segni del cantar a dui chori? Music and authority of the liturgical sources at St. Mark's in Venice". Antonio Chemotti poprowadził jedną z sesji.
  • 27-29 listopada 2016 r. w Heidelbergu odbyło się piąte spotkanie uczestników projektu, podczas którego skoncentrowano się na zagadnieniach z zakresu studiów materialnych w naukach historycznych, a także na powiązaniu badań muzykologicznych z praktyką muzyczną (w dn. 29 listopada w spotkaniu wzięli udział wykonawcy z zespołu Ascoli Ensemble). Antonio Chemotti poprowadził dyskusję nt. społecznych aspektów funkcjonowania druków muzycznych oraz przygotował - wraz z Pawłem Gancarczykiem - transkrypcje do praktycznomuzycznej części spotkania.
  • 28 października 2016 r. w Instytucie Sztuki PAN prof. Elżbieta Witkowska-Zaremba wygłosiła wykład pt. „Historical thinking in the late medieval music theory”. Wykładu wysłuchali uczestnicy projektu oraz zaproszeni goście.
  • 27-28 października 2016 r. w Instytucie Sztuki PAN odbyło się czwarte spotkanie wszystkich uczestników projektu zorganizowane przez zespół polski. Poświęcone ono było analizom źródeł w powiązaniu z ich typologią. Paweł Gancarczyk przedstawił referat wprowadzający pt. „Introduction to typology of musical sources”. Podczas seminarium w Gabinecie Zbiorów Muzycznych Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie Antonio Chemotti, Paweł Gancarczyk i Bartłomiej Gembicki przedstawili tamtejsze źródła powiązane z tematyką projektu.
  • 18-19 września 2016 r. w Pradze odbyło się trzecie spotkanie wszystkich uczestników projektu poświęcone zagadnieniom powiązania muzyki z rytuałami liturgicznymi, przestrzenią i architekturą. W wykładzie wprowadzającym do konferencji Paweł Gancarczyk przedstawił zagadnienie muzycznej identyfikacji Europy Środkowej XV i XVI wieku. W dalszej części spotkania Antonio Chemotti i Bartłomiej Gembicki w swoich referatach odnieśli się krytycznie do niektórych aspektów interpretacji obecności muzyki w liturgii i przestrzeni sakralnej, odwołując się do przykładów z terenu Włoch XVI i początku XVII wieku.
     
  • 15-16 września 2016 r. Paweł Gancarczyk uczestniczył w konferencji zamykającej program HERA „Cultural Encounters”, a zarazem otwierającej nowy program „Uses of the Past”, w ramach którego realizowany jest grant SoundMe. W spotkaniu zorganizowanym w Pradze uczestniczyli przedstawiciele 36 projektów z 19 krajów.
  • 30-31 sierpnia 2016 r. odbyło się w Cambridge spotkanie uczestników projektu poświęcone metodologii badań nad przeszłością, pamięcią i tradycją oraz wybranym problemom historiografii. Podczas jednego z seminariów Bartłomiej Gembicki wygłosił referat nt. rozumienia pojęć „szkoła wenecka” i „polichóralność wenecka” w piśmiennictwie muzykologicznym.
  • 11-12 lipca 2016 r. odbyło się w Utrechcie pierwsze spotkanie uczestników projektu, którego celem była prezentacja zakresów badawczych poszczególnych zespołów, wyznaczenie szczegółowych kierunków badań oraz zdefiniowanie głównych problemów metodologicznych. Zagadnienia te w odniesieniu do zespołu warszawskiego omówił Paweł Gancarczyk.